काठमाडौं फिल्म फेस्टिभलमा शबाना आजमीदेखि मार्को मुलरसम्म सहभागी हुँदै

सबस्त इन्टरटेनमेन्ट,काठमाडौँ । काठमाडौं महानगरपालिकाले कात्तिक १३ देखि १५ गतेसम्म आयोजना गर्न लागेको ‘काठमाडौं फिल्म फेस्टिभल’मा भारतीय अभिनेत्री शबाना आजमी, सांघाई फिल्म एकेडेमी तथा फिल्म आर्ट्स रिसर्च सेन्टरका विशिष्ट प्राध्यापक मार्को मुलर, जापानी निर्देशक ताकायुकी नाकामुरा र भारतीय फिल्म प्रोग्रामर दीप्ति डीकुन्हालगायत अन्तर्राष्ट्रिय व्यक्तित्व सहभागी हुने भएका छन् ।

काठमाडौंको प्राचीनता, मौलिकता, संस्कार, संस्कृति, परम्परा तथा मूर्त, अमूर्त र अभिलेख सम्पदाको प्रवर्धन गर्ने उद्देश्यले महानगरपालिकाले फेस्टिभल आयोजना गर्न लागेको हो। पुरानो पुस्ताको सम्मान गर्दै नयाँ पुस्तामा कला हस्तान्तरण गर्ने लक्ष्यसमेत महोत्सवले राखेको छ ।

फेस्टिभलबाट काठमाडौंका अहिलेसम्म सार्वजनिक नभएका कथाको खोजी हुनुका साथै यहाँका प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाको सौन्दर्य र गरिमा विश्वभर विस्तार हुने अपेक्षा गरिएको छ ।

आमन्त्रित अन्तर्राष्ट्रिय पाहुनाले नेपाली कलाकार, फिल्मकर्मी तथा रचनात्मक उद्योगसँग सम्बन्धित व्यक्तित्वहरूसँगै उद्घाटन समारोह, रेड कार्पेट, पुराना नेपाली फिल्मको प्रदर्शन, अन्तरसंवाद र मास्टर क्लासलगायत कार्यक्रममा सहभागिता जनाउनेछन्।

अभिनेत्री शबाना आजमीले कात्तिक १४ गते नेपाल पर्यटन बोर्डमा आयोजना हुने ‘फिल्म्स, फेस्टिभल्स एन्ड अ लाइफ वेल लिभ्ड’ विषयक अन्तरसंवादमा सहभागिता जनाउनेछिन् । भारतीय फिल्म प्रोग्रामर दीप्ति डीकुन्हा ‘नर्चरिङ क्रिएटिभ सिटिज थ्रु फिल्म एन्ड फेस्टिभल्स’ विषयक प्यानल छलफलमा सहभागी हुनेछिन्।

जापानी निर्देशक ताकायुकी नाकामुराले कात्तिक १४ गते राष्ट्रिय सभागृहमा जापानको यामागाता युनेस्को फिल्म सिटीको परिचयात्मक प्रस्तुति दिनेछन्। कात्तिक १५ गते पर्यटन बोर्डमा मार्को मुलरको मास्टर क्लास सञ्चालन हुनेछ। ‘द इम्पोर्टेन्स अफ फिल्म एस्थेटिक्स फ्रम द ग्लोबल साउथ एन्ड द इन्टरनेसनल फेस्टिभल सर्किट’ विषयमा केन्द्रित मास्टर क्लासमा ग्लोबल साउथका फिल्मको सौन्दर्यशास्त्र र अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म महोत्सवबीचको सम्बन्धबारे चर्चा हुनेछ।

सोही दिन ‘नेपाल्स फिल्म इन्डस्ट्री : पास्ट, प्रिजेन्ट एन्ड फ्युचर’ विषयमा प्यानल छलफलसमेत आयोजना गरिनेछ। कात्तिक १३ गते वसन्तपुरमा सम्पदा यात्रा र उद्घाटन समारोह हुनेछ। कात्तिक १५ गते अवार्ड समारोह, रेड कार्पेट तथा पुरानो नेपाली फिल्म ‘के घर के डेरा’को प्रदर्शन आयोजना गरिनेछ। विभिन्न सत्रमा नेपाली फिल्मकर्मी, निर्माता, वितरक, प्रवर्धक, प्रदर्शक र फिल्म अध्ययनरत विद्यार्थी सहभागी हुनेछन्।

नेपाली फिल्मको संरक्षण र प्रवर्धन गर्ने उद्देश्यले फेस्टिभलमा सन् १९७० र १९८० को दशकमा निर्माण भएका ‘कुमारी’ र ‘के घर के डेरा’को विशेष प्रदर्शन गरिनेछ।

फेस्टिभलमा अन्तर्राष्ट्रिय ख्याति कमाएका फिचर फिल्म, कथानक फिल्म र छोटा फिल्मसमेत प्रदर्शन हुनेछन्। ‘इन्टरनेसनल पानोरामा’अन्तर्गत सशक्त कथा, विशिष्ट सांस्कृतिक दृष्टिकोण र स्वतन्त्र सिर्जनात्मक अभिव्यक्ति समेटिएका समकालीन अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म प्रस्तुत गरिनेछ।

यसअन्तर्गत लान हङचाउ निर्देशित चिनियाँ फिल्म ‘डियर यु’, विकास रञ्जन मिश्र निर्देशित भारतीय फिल्म ‘बयान’, जुलियन न्युहवास निर्देशित अस्ट्रेलियन फिल्म ‘मिस एन प्लेस’ र जोल्जार्गल पुरेभ्दास निर्देशित अस्ट्रेलियन–मंगोलियन फिल्म ‘स्टेयर्स’ प्रदर्शन गरिनेछ।

त्यस्तै, टम पाइजेट निर्देशित अमेरिकी फिल्म ‘इन्च्यान्टेड म्याटर, द आर्ट अफ रोबर्ट पावेल’, मेरिट एन्लान निर्देशित फ्रान्सेली फिल्म ‘ला ग्राभिडा’, जाङहाङ जुन निर्देशित कोरियाली फिल्म ‘द किङ्स वार्डेन’, रीमा दास निर्देशित सिंगापुर–भारतीय फिल्म ‘नट अ हिरो’ र सर्वानो सदत निर्देशित जर्मन–अफगान फिल्म ‘नो गुड मेन’ पनि प्रदर्शनका लागि छनोट भएका छन्।

फ्रान्सिस फोर्ड कोपोलाको अमेरिकी फिल्म ‘द गडफादर’समेत प्रदर्शन गरिनेछ। समापन अवसरमा नेपाली, अमेरिकी, फ्रान्सेली र अस्ट्रेलियन सहकार्यमा बनेको फिल्म ‘प्राइभेट प्रपर्टी’ प्रदर्शन गरिने जनाइएको छ। जापानको यामागाता युनेस्को क्रिएटिभ सिटी अफ फिल्मबाट आएको लघु फिल्म ‘भ्यु पिपुल, भ्यु सिटिज’ पनि महोत्सवमा देखाइनेछ।

‘नेपाल पानोरामा सर्ट्स’अन्तर्गत नेपाली सन्दर्भमा तयार पारिएका फिल्म, छोटा फिल्म र वृत्तचित्र समावेश गरिनेछ। यसका लागि महानगरपालिकाले खुला आह्वान गरेको थियो। प्राप्त ७५ फिल्ममध्ये १० वटा प्रदर्शनका लागि छनोट भएका छन्। छनोट भएका प्रत्येक फिल्मलाई महानगरपालिकाले एक लाख रुपैयाँका दरले प्रोत्साहन पुरस्कार दिनेछ।

छनोट भएका फिल्ममा सरिता शाहको ‘मानकी’, सुदर्शन योञ्जनको ‘अशुभ अष्टमी’, श्यामबहादुर लिम्बूको ‘डुअर्स आर स्टिल क्लोज्ड’, पूर्णबहादुर गुरुङको ‘अ लेटर इन विन्टर’, लाक्पा छोडेन लामाको ‘होम इज नट अ प्लेस’, राजेशप्रसाद खत्रीको ‘चुम्पा : अ डल अन्डर द बास्केट’, अलिन कट्टेलको ‘साप्सु : अ सोलेम प्रमिस’, आकाश धिमालको ‘नार’ र सर्जुन राईको ‘मारिछा’ छन्। उपलब्ध विवरणमा १० वटा फिल्म छनोट भएको उल्लेख भए पनि नौवटा शीर्षक मात्रै दिइएका छन्।

‘माइ कल्चर, माइ हेरिटेज’ अर्थात् ‘मेरो संस्कृति, मेरो सम्पदा’ शीर्षकमा आयोजना गरिएको युवा लक्षित पाँच मिनेटसम्मका छोटा भिडियो प्रतियोगितामा ३५ वटा भिडियो प्राप्त भएका थिए। तीमध्ये ११ वटा प्रदर्शनका लागि छनोट भएका छन्।

छनोट भएका भिडियोमध्ये निर्णायक मण्डलबाट पहिलो हुनेले एक लाख ५० हजार रुपैयाँ, दोस्रो हुनेले एक लाख रुपैयाँ र तेस्रो हुनेले ५० हजार रुपैयाँ पुरस्कार प्राप्त गर्नेछन्।

छनोट भएका भिडियोमा शैलेश हमालको ‘ह्याप्पिनेस’, धृतिका तिवारीको ‘बगैँचा जस्तै सहर’, करन ब्लनको ‘दियो’, दिनेश महर्जनको ‘इन्द्रजात्रा : द बिगेस्ट फेस्टिभल अफ काठमाडौं’, सौगात सापकोटाको ‘झिँगु छेँ (माइ होम)’, नर्जुङ बुढाथोकीको ‘बिहाइन्ड द गड’, केशव सार्कीको ‘अन्तिम यात्रा’, जीवन सुनुवारको ‘भकुण्डे भूत’, क्रिमिन तुलाधरको ‘सचिका : अ थ्रेड द्याट टाइज यु होम’, अनुभव श्रेष्ठको ‘द सोल अफ गुठी’ र सजिल बस्नेतको ‘छं ल्वाः मंसां’ छन्।

‘युथ भिडियो च्यालेन्ज’मा ४० वर्षसम्मका युवालाई लक्षित गरिएको थियो। त्यस्तै, नेपाल पानोरामाअन्तर्गत वृत्तचित्र, कथानक फिल्म, एनिमेसन र प्रयोगात्मक विधामा ३० मिनेटसम्मका भिडियो सिर्जना गर्न आह्वान गरिएको थियो।

कला र विशिष्ट पहिचान निर्माणमा योगदान पुर्‍याउने व्यक्तित्वको सम्मानका लागि आयोजना हुने रेड कार्पेटमा नेपाली फिल्म उद्योगका पुराना तथा युवा पुस्ताका कलाकार, बालकलाकार र विभिन्न विधाका सर्जक सहभागी हुनेछन्। साथै आर्थिक, सामाजिक, राजनीतिक, वातावरणीय, स्वास्थ्य र शिक्षा क्षेत्रलगायतमा उदाहरणीय योगदान गरेका व्यक्तित्वलाई पनि सहभागी गराइने महानगरपालिकाले जनाएको छ।

फेस्टिभललाई काठमाडौंका रचनात्मक उद्योगको पहिचान, विकास र प्रवर्धन गर्ने माध्यमका रूपमा विकास गर्ने महानगरपालिकाको लक्ष्य छ। स्थानीय कलाकार तथा पेशाकर्मीलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा पहुँच दिलाउनु र अन्तर्राष्ट्रिय कलाकारलाई काठमाडौंका टोल, बस्ती तथा समुदायसँग जोड्नु पनि यसको उद्देश्य हो।

फिल्मलाई प्राज्ञिक तथा प्राविधिक उद्योगका रूपमा विस्तार गर्दै स्थानीय अर्थतन्त्र, पर्यटन र सिर्जनात्मक रोजगारीमा योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा महानगरपालिकाले राखेको छ।

फेस्टिभलमा फिल्म प्रदर्शन हेर्न दर्शकले शुल्क तिर्नुपर्ने छैन। यद्यपि, सिट आरक्षणका लागि निःशुल्क टिकट लिनुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ। डिजिटल टिकटिङ पार्टनरका रूपमा हिमालय पेसँग सहकार्य गरिएको छ।

फिल्म प्रदर्शनका लागि जय नेपाल सिनेमा घरसँग साझेदारी गरिएको छ। यातायात व्यवस्थापनमा अग्नि ग्रुप र इनड्राइभ, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध विस्तारमा नेपालस्थित अमेरिकी तथा अस्ट्रेलियन दूतावास, युनेस्को र अलायन्स फ्राँसेसँग सहकार्य गरिएको छ।

कार्यक्रम स्थल व्यवस्थापनका लागि हनुमानढोका दरबार संग्रहालय विकास समिति, बौद्ध क्षेत्र विकास समिति र तारागाउँ नेक्स्ट म्युजियमसँग सहकार्य गरिएको छ। सम्पदा दौडका लागि एनएसआर स्पोर्ट्स फाउन्डेसन (काठमाडौं म्याराथन), आतिथ्यका लागि होटल एसोसिएसन नेपाल र नेपाल पर्वतारोहण संघ तथा कार्यक्रम व्यवस्थापनका लागि माब्रिक्स र आईएसएससँग सहकार्य गरिएको महानगरपालिकाले जनाएको छ।

काठमाडौं युनेस्को क्रिएटिभ सिटिज नेटवर्कको सदस्य सहर हो। यसलाई थप विकसित र विस्तार गर्न महानगरपालिकाले फिल्मलाई समुदाय र शिक्षासँग जोडेर रचनात्मक उद्योग प्रवर्धनको माध्यमका रूपमा अघि बढाइरहेको छ।

यसै पहलअन्तर्गत ‘टोलटोलमा फिल्म फेस्टिभल’ कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको थियो। घरमै सीमित दर्शकलाई फिल्म हेर्ने संस्कृतिसँग जोड्नु र स्थानीय समुदाय, क्लब तथा संघसंस्थाको महोत्सव आयोजना गर्ने क्षमता विकास गर्नु कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य थियो।

गत वर्ष सुन्धारा, बागबजार, लगनटोल, खुलामञ्च, बालाजु बाइपास, यट्खा बहालस्थित भास्करकीर्ति महाविहार र मैतीदेवी मन्दिरको खुला चौरलगायत स्थानमा फिल्म प्रदर्शन गरिएको थियो।

रचनात्मक उद्योगका साझेदार, पेशाकर्मी र विज्ञसँग सहकार्य गर्दै फिल्म क्षेत्रबाट नवप्रवर्तन र स्थानीय अर्थतन्त्रको विकासमा योगदान पुर्‍याउने महानगरपालिकाको योजना छ। विद्यार्थी, समुदाय र पेशाकर्मीमा फिल्मप्रतिको रुचि बढाउनु तथा फिल्ममार्फत शिक्षा, सूचना र सामाजिक सन्देश प्रवाह गर्नु पनि यस पहलका उद्देश्य हुन्।

महानगरपालिकाले काठमाडौं फिल्म फेस्टिभललाई स्थानीय मौलिकता र सांस्कृतिक गौरवको प्रवर्धनसँगै नेपाली फिल्मकर्मी तथा सम्पूर्ण पेशाकर्मीको प्रतिष्ठासँग जोडिएको कार्यक्रमका रूपमा लिएको छ। फेस्टिभललाई सिर्जनात्मक रूपमा सफल बनाउन सबै क्षेत्रबाट सहयोगको अपेक्षा गरिएको छ।